Զատիկe gO P: Um². C dei H pp 0hg
Զատիկ կամ Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Յարութեան տօն (եբր.՝ פסח կը նշանակէ անցում, զատում, բաժանում, հեռացում, հին յունարէն՝ πάσχα, լատիներէն՝ Pascha), քրիստոնեայ եկեղեցիներու, ինչպէս նաեւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հնագոյն եւ գլխաւոր տօնը, հինգ տաղաւար տօներէն մէկը։
Սկիզբ առած է հրեայներու կողմէ այսօր նշուող Պասէք տօնէն, որու ժամանակ ըստ քրիստոնէական դաւանանքի Ա. դարուն (ստոյգ թուականը վիճելի է՝ 27-33 թթ. միջեւ ինկած ժամանակաշրջանին) Երուսաղէմի մէջ խաչուած եւ յարութիւն առած է Յիսուս Քրիստոսը։ Պասէքը հրեայներու կողմէն ինչպէս նախապէս այնպէս ալ այսօր կը տօնուի ի նշան եգիպտական գերութենէն ազատագրման եւ մասնաւորապէս Հին Կտակարանին մէջ նկարագրուող այն դրուագի, երբ Աստուածը նոխազի արեան միջոցով զատեց իր ժողովուրդին եգիպտացիներու վրայ ուղարկուած աղետէն՝ անդրանիկ զաւակներու կոտորածէն։ Համաձայն քրիստոնէական ուսմունքի՝ այդ իրադարձութիւնը նախանշան էր Յիսուս Քրիստոսի (Գառն Աստուծոյ) կամովին մահուան ընդունման եւ իր արեան հեղման՝ յանուն մարդկութեան փրկութեան։ Քրիստոնէական եկեղեցիները Յիսուս Քրիստոսի յարութիւնը կը տօնեն իբրեւ Զատիկ, որովհետեւ ըստ քրիստոնէական ուսմունքի Քրիստոսն է յաւիտենական այն զոհը կամ պատարագը, որու միջոցով մարդը կը ստանայ մեղքերու թողութիւն, ապա՝ կեանք եւ յարութիւն։ Պօղոս առաքեալը Յիսուսին այդպէս ալ կը կոչէ՝ Զատիկ, «...քանզի Քրիստոս՝ մեր զատիկը, մօրթուեց...» (Ա Կորնթ. 5.7–8)[1]։
Զատիկը շարժական տօն է, այսինքն իւրաքանչիւր տարի անոր նշման օրը կը փոխուի։ Հայ առաքելական եկեղեցին այն կը նշէ գարնան գիշերհաւասարին յաջորդող լուսնի լրման առաջին Կիրակի օրը, որ կ՛իյնայ Մարտի 22-էն ետք մինչեւ Ապրիլի 26-ը (35 օր) ժամանակահատուածի վրայ։
Զատիկին կը նախորդէ Աւագ Շաբաթը։ Զատիկի հետ առնչուող գլխաւոր արարողութիւնները կը սկսին Աւագ շաբաթուան Շաբաթ օրը եւ կ՛աւարտի Երկուշաբթի։ Շաբաթ երեկոյեան կը մատուցուի Քրիստոսի յարութեան ճրագալոյցի կամ ճրագալոյսի պատարագ, որմով կը վերջանայ Զատիկին նախորդած եօթ շաբաթ տեւած Մեծ Պահքի շրջանը։ Պատարագի աւարտին հաւատացեալները միմեանց կ՛ողջունեն «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց» աւետիսով եւ կը ստանան «Օրհնեալ է յարութիւնը Քրիստոսի» պատասխանը։
Ժամերգութիւն տեղի կ՛ունենայ եւ Պատարագ կը մատուցուի եւ բուն զատկական Կիրակի օրը։
Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
- Զատիկի Աւանդոյթներ
Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
- ↑ «Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002, էջ 346:
